Evet geçen hafta söz verdiğim gibi bu hafta sizlere üzerinde okuduğum, araştırdığım bir konu hakkında yazacağım. Dersime çalışıp geldim yani bu hafta.
Konuyla ilgili benim öğrendiklerimi aktarmadan önce belirtmek isterim ki biraz sonra okuyacaklarınız benim, araştırmalarımdan yola çıkarak yazarın hayatı ve karakteri hakkında yaptığım çıkarımlar. Okurken bunu aklınızda bulundurmanızı rica ediyorum.
Başlamadan belirtmek istediğim bir diğer nokta ise şu: ben farklı kaynaklardan bunu desteklemekle birlikte araştırmama ana kaynak olarak Simone de Beauvoir'nın "Sade'i Yakmalı mı?" eserini seçtim. Yazı boyunca bu kaynağı referans olarak kullanacağım. Daha fazlasını öğrenmek isteyenler için de bu kitabı tavsiye edebilirim.
Yazarın hayatı, yaşı, doğduğu yer, öldüğü yer...Bu tarz şeylerle vaktinizi almayacağım çünkü bunlar çok kolay ulaşılabilir bilgiler. Bu yüzden ben daha çok yazarın karakteri ve edebi yönü üzerinde duracağım.
İlk olarak yazarın son derece çarpıcı bir cümlesiyle başlamak istiyorum.
"Kızgın, karşı konmaz, öfkeyle dolu, her şeyde aşırı, töreler konusunda görülmedik bir hayalleme sapışı taşıyan, bağnazlığa dek tanrısız... bir iki lafla ben böyleyim işte. Ya olduğum gibi alın ya da bir kez daha vurup öldürün beni. Çünkü değişmeyeceğim."
Tüm yazı boyunca bu alıntıyı aklınızda tutmanızı rica ediyor ve bunun hakkında başkaca yorum yapmıyorum.
Sade'in bunca dikkat çekişini Beauvoir şöyle açıklamış: "Aslında Sade'ın dikkatimizi çekişi ne sadece yazarlığında ne de sadece cinsel sapık oluşunda. Bu ikisi arasında kurduğu, yaşattığı bağlantılar Sade'ı Sade yapan."
Bir başka bölümde de yazar şöyle söylüyor:"...onda asıl ilginç bulduğumuz yön, sapıklıklarından çok, onları yüklenme tarzıdır. Cinselliğinden bir ahlak çıkarmış, bunu edebi bir yapıtla sunmuştur."
Sanki Sade'in yaptığı tüm şeylerin sebebi içindeki sonu gelmez öfke. Kendisini kabul etmeyen ve belki de kendisini bu raddeye getirdiğini düşündüğü topluma karşı büyük bir nefret dolu. Ve onların karşısında yaptıklarından pişmanlık duymak yerine yaptıklarındaki erdemi onlara kanıtlamaya çalışıyor. Bunu kendisinin şu paragrafında görebiliyoruz:
"Günahlarımla ödeşip duracağımı, kendimi korkunç bir çekimserliğe, bir yokluğa indirgeyeceğimi sandınızdı. Ama hesabınız doğru çıkmadı. Bana hayaletler, gölgeler kazandırmış oldunuz; asıl iş bundan sonra başlıyor o hayaletlerle, o gölgelerle..."
Adeta topluma yaptıklarından pişman olmadığını kanıtlamaya çalışıyor.
Dediğim gibi Sade ahlaksızlığında ve bayağılığında erdemli bir yön görüyor ve bunu da kanıtlamaya çalşıyor. Kendi gördüğü ve kabul ettirmek istediği gerçekleri kötülükle yoğurup öyle sunuyor.
"Ondaki içtenlik kötü niyetle çözülmez bir şekilde iç içe girmişti bir kere. Gerçeğin rezil olmasından büyük bir keyif duyuyordu. Rezaletin bir görevi varsa bunu mutlaka gerçek adına kullanmalıydı."
Sade'in yaptığı aşırılıklar ilk başta küçük çaplıydı ve daha çok kendine yönelikti. Yani bireysel bir anlam taşıyordu ama daha sonrasında yaptıkları topluma karşı bir meydan okunmaya dönüştü.
"1763 rezaletinden sonra Sade'ın erotizmi artık sadece bireysel bir tavır olmaktan çıkıyor, aynı zamanda topluma karşı bir meydan okuma haline geliyor."
Sade'in neden erotizme bu denli yöneldiği hakkında bize fikir verebilecek bir alıntıyla devam edelim. "...varlığının yalnız erotizmde bütünlendiğini gördüğünden her şeyini ona bağlamıştır..."
Sade başka türlü var olabilmenin bir yolunu bulamadı. Bu yüzden de bütün varlığını erotizme bağladı. Aslında sanki tüm yaptıkları sadece kendini daha görünür kılmak için .Birilerinin aklında yer etmek, unutulamayacak şekilde yer etmek için. Şu anda da durumu değerlendirdiğimizde şayet istediği buyduysa amacına ulaşmış görünüyor. İyi veya kötü, hakkında konuşuluyor. Bana bunları düşündürense aşağıdaki paragrafta söyledikleri.
"Size büyük gerçekler sunacağım. Dinleyeceksiniz onları, üstlerinde düşüneceksiniz; hepsi hoşunuza gitmez belki, ama sevdiğiniz kısımları da olacak. Aydınlığın ilerlemesine benim de kattığım bir şeyler olacak, buna sevineceğim."
Biraz da Sade'in tamamen erotik öğelerle dolu eserlerinden bahsedelim. Edebiyat Sade için kötülüklerini sunabildiği bir mecraya dönüşmüş bence. Aslında eline geçen ve yararlı gördüğü her şeyi aşırılıklarını, aynı zamanda kendisini, açığa vurmak için bir yol olarak kullanıyor.
"Edebiyat Sade'a düşlerini lif lif ayırmak ve onları adlandırmak olanağını vermiş, onun şeytansı sistemiyle birbirine dolanmış uyumsuzlukların üstüne yükselmesini sağlamıştır."
Eserlerinin hiçbirini kendim okumadığım, okumayı da düşünmediğim için son sözü yine Beauvoir'a veriyorum.
"Sade'in yapıtları, kendi suçluluğunu ortadan kaldırarak, suçun en uç bölgelerine yönelme yolunda belirsiz bir atılımda bulunmak diye özetlenebilir"
Bu haftaki yazımda kendi yorumlarıma çok fazla yer vermediğimi düşünmüş olabilirsiniz. Ama çok fazla araya girmeden kısa ve öz yorumlarımla beraber araştırmamı sizlerle paylaşmak ve sizleri kendi yorumunuzla baş başa bırakmak istedim. Umarım faydalı bir yazı olmuştur. Yeni bir konuda görüşmek üzere.
-Eda
#aydinlatmakicindegilaydinlanmakicin
Yorumlar
Yorum Gönder